4th hello from Belgrade

Beste lezers,

Voor ik weeral eens huiswaarts keer, wou ik graag nog enkele belevenissen meegeven die me hier te beurt vielen.

Het is vreemd, maar hoe meer men te weten komt van een andere cultuur, hoe meer men beseft hoe goed wij het wel hebben in ons Belgenlandje.

Intussen had ik al diverse gesprekken met “locals” en meer dan eens viel ik van de ene verbazing in de andere.

Zo kwam ik aan de weet dat tijdens de oorlogsperiode begin jaren negentig, de mensen hun inkomen was gestopt en iedereen aangewezen was om te overleven op hun spaargeld. De gemiddelde wedde die dan werd uitgetaald op de zwarte markt was niet hoger dan 2 €/maand. Inderdaad, ik ben geen nulletjes vergeten.

Zo leerden de mensen overleven op hun eigen manier. Iedereen heeft zo de kweek van zijn groentjes, wat kleine boerderijdieren en ook de alcohol wordt hier welig zelf gestookt. In een woord gezegd: “zelfbedruipend”. En ja, hij is heel lekker de “Slivovic”. Voor 3 € koop je hier momenteel 1liter Slivo van 50° in het warenhuis.

Als men eventjes rekent, komt men al gauw tot de vaststelling dat dit eigenlijk nog niet zo lang geleden is. De sporen die deze periode hebben nagelaten zijn in ieder geval nog overal in het straatbeeld zichtbaar.

Zelfs in 1999 ging het land gebukt onder terreur en ook de NAVO-bombardementen die het regime van Milosovic moesten helpen omverwerpen zorgde voor slachtoffers onder de burgerbevolking. Overal in de stad, waar ooit het Ministerie van Binnenlandse Zaken was en andere overheidsgebouwen, zijn nog steeds de onaangeroerde ruïnes aanwezig.

Nogal frappant is het verhaal van jonge twintigers, die me vertellen dat ze tijdens de NAVO-bombardementen met duizenden aan het feesten waren op de centrale brug die nieuw en oud Belgrado met elkaar verbindt. Ha ja zeggen ze, ze konden toch onmogelijk deze brug bombarderen, want de westerse landen zouden nooit hebben goedgekeurd om zoveel burgerslachtoffers te maken. Zo zie je maar hoe onbezonnen jonge mensen kunnen zijn.

Iedere generatie, vrijwel van klein tot groot, heeft dus de gruwel meegemaakt. Iedereen is dus getekend door een verleden waarbij er nooit een zekere toekomst was. Het gebrek aan toekomst was dan ook de ideale voedingsbodem voor de georganiseerde criminaliteit, corruptie, zwendel, zwartwerk, enz…

Iedereen koos zo zijn weg om te leven, vooral om te overleven. De chaos is dus groot en om het niveau te halen om toe treden tot de Europese Gemeenschap, zal er wellicht nog veel water naar zee moeten vloeien.

Corruptie tiert welig verder in alle geledingen van de maatschappij. Waarom zou de kleine vis van koers wijzigen als weeral in de krant was te lezen dat voor omkoping, een rechter van het hooggerechtshof samen met een procureur werd aangehouden. Als enkele weken geleden een bende gewapende overvallers werd aangehouden van 13 man, onder wie 9 politieagenten!!!

Het heeft ergens ook te maken met de cultuur hier. Toen ik laatst een Europese match ging bekijken van Red Star Belgrado was er enorm veel volk op de been. Voetbal is hier namelijk zeer populair. Enorm veel politie is dan ook op de been om alles in goede banen te leiden. Op bepaald ogenblik was er blijkbaar een meningverschil tussen een agent die het verkeer regelde en de bestuurder van een personenwagen. De politieman maakte zich zo druk dat hij wild op het voertuig begon in te trappen en dit met duizenden getuigen rond hem. Gevolg, bestuurder vertrekt met enkele blutsen in de carrosserie en het leven gaat gewoon verder. Bij ons totaal ondenkbaar maar hier dagelijkse koek. Om maar te zeggen dat er hier toch nog wat aan de mentaliteit moet worden gewerkt.


Het voertuigenpark dat het straatbeeld siert is minimum 15 jaar oud maar meer 20, 30 soms 40 jaar oud. Voertuigen jonger dan 10 jaar zijn een uitzondering. Als men hier al eens een luxewagen ziet, is het van een buitenlander of van “de maffia” zeggen de “locals”.
De Yugo en Zastava modellen hebben hier de bovenhand. Kleine gezinswagens die nieuw ongeveer 3000 € kosten. Luxe, neen, natuurlijk niet. Model & Motor, van over 40 jaar nog steeds ongewijzigd. Natuurlijk wel handig als je onderdelen zoekt. Er zou nu pas sprake zijn om de Yugo van een dieselmotor te voorzien. Voorts is er de import van tweedehands voertuigen, waar vooral de VW GOLF I en II goed scoort.
U moet weten dat tweedehands wagens uit het buitenland niet mogen ingevoerd worden als ze jonger dan 3 jaar oud zijn. De vraag is of jongere modellen voor de mensen hier betaalbaar zouden zijn natuurlijk, maar de overheid wil uiteraard de productie van eigen wagens niet in gevaar brengen.

Voor mijn moto vrienden kan ik zeggen dat je hier nauwelijks moto’s ziet. Sedert mijn verblijf heb ik in totaal hooguit een tiental motoren gezien en allen van het snelheidstype. De piloot in niet aangepaste outfit en uiteraard zonder helm. Ik deed al navraag of de helmplicht hier niet bestaat, en ja, bestaat inderdaad, maar de politie heeft geen oog voor dergelijke zaken.

De meeste mensen verdienen hier dus rond de 200 €/maand en topfuncties zoals bijvoorbeel Chief of Staf in Internal affairs haalt 700 €. Hoofd van Internal Affairs in Montenegro haalt hooguit 500 €. Om maar te zeggen... en die van een uitkering leeft moet het met nog veel minder stellen. Zo werd mijn buurman getroffen door een hartinfarct toen hij 38 jaar oud was, waardoor hij niet meer kon werken en heeft hij momenteel op 51-jarige leeftijd een uitkering van 150 €/maand. Zijn vrouw heeft 35 jaar gewerkt en geniet van een pensioen van 100 €/maand. Ik denk dat er bij ons veel winden zouden laten mocht hun inkomen tot dit bedrag worden gereduceerd.

U kunt natuurlijk stellen dat het hier veel goedkoper is dan bij ons. Inderdaad, maar toch zijn bepaalde producten ook duurder. De laptop die hier op de markt is, die enkele modellen ouder is dan de recentste versie bij ons, en dus geen 1000 € meer waard is, kost hier 2000 €. Om maar te zeggen dat de markt hier waarschijnlijk zal te werk gaan zoals bij ons 15 jaar geleden. Door de onwetendheid van de consument komen de eerste modellen op de markt aan veel te dure prijzen. Het herinnert me aan die tijd toen ik ook nog meer dan 50.000 Bef betaalde voor een XT met een harde schijf van 30 Mb.

De tweedehandse markt voor P.C. begint, zeg wel begint, dus te floreren. Diegenen die onderlegd zijn in het vervaardigen en samenstellen van tweedehands hardware zullen hier dus heel snel rijk worden. De software is een ander paar mouwen. Die is enkel verkrijgbaar in piratenversie en dus spotgoedkoop.

Het kopiëren van CD’s en DVD’s is hier dus inderdaad een aardige verdienste op de zwarte markt. Zo kocht ik als test enkele films op DVD die nu bij ons in de bioscoop draaien. Kostprijs 200 Dinar of 2,38 €. Voor die prijs kan je bij ons zelfs niet huren en zeker nu nog niet. Die lijn wordt dus ook doorgetrokken voor wat betreft Playstation en X-Box spelletjes.

De markten bieden dus ook veel namaak aan, in feite dezelfde toestanden zoals je meemaakt in diverse andere “lage loon landen”. Duizend kraampjes opeengehoopt langsheen de voetpaden en gereduceerd tot de helft telkens een politiepatrouille wordt aangekondigd door de verkenners.
Eindelijk knap om zien.

Als westerling lachen we soms met dergelijke toestanden, doch in feite beseffen we niet dat ze in feite het product zijn van de slecht draaiende economie en dito levenstandaard van de mensen. Men probeert gewoon alles te verkopen om aan geld te geraken.

En dan heb je nog de minderheidsgroepen zoals de Roma’s. Leven in huisjes van planken, karton en oude golfplaten. De voordeur is meestal een oud deken dat ergens is vastgenageld. Ze leven aan de rand van de stad op een braakliggend terrein langsheen de snelweg. Ik heb de situatie nu meegemaakt in de zomermaanden, ik vraag me af wat dit zal geven in de winter. Verleden winter noteerden ze hier temperaturen tot – 20°C.

Die mensen zie je vooral als bedelaars aan de grote kruispunten en ook als regelmatige bezoekers aan de grote vuilbakken die op iedere hoek van de straat zijn aan te treffen.
Soms besturen ze een klein brommertje dat meer wegheeft van een moto-culteur met daarachter een grote open aanhangwagen. Meestal is gans de familie daarin verenigd en verzamelen ze hoofdzakelijk de kartonnen dozen die ze in de vuilbakken aantreffen. Ze worden dan vergoed per gewicht bij het recyclagebedrijf waar ze terecht kunnen. Vooral schrijnend is ook het feit dat je oude vrouwtjes in de vuilbakken ziet scharrelen, soms om enkel wat te eten te vinden. Je mag er in feite niet bij stil staan, want je zou hen alles geven zonder daarmee het probleem ten gronde op te lossen.

Daarnaast tref je in het algemeen hier en daar al redelijk mooie huizen aan, doch allen half afgewerkt. Zo moet nog een terras worden vervolledigd of moet de bovenverdieping nog van ramen worden voorzien. Aanvankelijk dacht ik dat mensen eerst probeerden te sparen alvorens verder hun huis af te werken, doch dit is slechts gedeeltelijk waar. De hoofdreden is dat iedereen die een volledig afgewerkt huis heeft, taksen moeten betalen aan de staat en dit in de orde van de onroerende voorheffing bij ons. Het is dus normaal dat ze gelet op de beperkte middelen, de volledige afwerking uitstellen.

In de privé-bedrijven waar bijvoorbeeld 20 man werken is het tot op heden nog altijd zo dat van die 20 enkel de baas, ergens een chef en een secretaresse, vast zijn ingeschreven. Al de rest werkt in het zwart. Diegenen die wel zijn ingeschreven zijn dan nog ingeschreven aan een basisloon van minder dan 100 € per maand. De rest wordt naargelang het diploma, bijgelegd in het zwart. Zo werkte een van mijn assistentes reeds 12 jaar in een privé-bedrijf, doch was nooit eerder geregistreerd als werkende. Dit wil zeggen dat ze nooit belastingen heeft betaald en dat ze nog altijd geen rechten heeft geopend om ooit een rustpensioen te genieten.
Als ik haar de vraag stel, wat ze zal doen als ze ooit pensioengerechtigd is, antwoordt ze dat ze het geld nu nodig hebben en wel uitkijken om privé te sparen voor als het ooit zover is.

Zo, dit was het dan voorlopig. In mijn eerdere schrijvens had ik het voornamelijk over de inpakt van de nieuwe situatie op mijn persoon, doch achtte het meer dan tijd om jullie ook iets mee te geven over de cultuur hier. Het maakt ons iets bewuster in het leven en het leert ons even stil te staan bij de dingen zoals ze nog kunnen zijn. We kunnen er alleen maar bij leren.

Intussen werden de vliegtickets afgeleverd en is ook een chauffeur toegekend om me naar de luchthaven te brengen Donderdag a.s., wat enkel wil zeggen dat de “home leave” very close is. Vermoedelijk zal ik wel enkelen onder u tegen het lijf lopen deze periode.

Tot ziens of tot schrijfs,
Martin