De titel van dit artikel zegt waarschijnlijk al genoeg. Deze week, meerbepaald woensdag, werd ik geconfronteerd met de harde realiteit.
Na een lange carrière in diverse eerste interventie eenheden heb ik veel leed meegemaakt, maar zelfs nu werd ik andermaal toch even ongemakkelijk van deze ervaring.
Woensdag l.l. kwam ik rond 17.OO uur van mijn werk en was mijn huisbaas Boban samen met zijn echtgenote Mira en buurvrouw Mika, een hoop aarde aan het verwerken van 10 m3. Bedoeling was de aarde in kruiwagens te scheppen en rond te voeren om te verspreiden in de tuin met het oog op het aanleggen van een nieuw gazon.
Ik kleedde me onmiddellijk om teneinde te helpen bij de werken. Zo werden vlot kruiwagens gevuld en reed Boban ze in de tuin waar ze werden verspreid en effen geharkt door nog iemand van de familie die een handje kwam toesteken.
Bij het einde van de werken nodigde Boban me uit om nog een glas te drinken op het terras van zijn schoonbroer. Daarop stelde ik voor om een Belgisch biertje te trakteren wat natuurlijk bij iedereen een akkoord uitlokte.
Ik besloot dus even naar boven te lopen om in mijn appartement het bier te gaan ophalen. Ik was hooguit enkele minuten afwezig en toen ik terugkwam zag ik Boban en echtgenote Mira net de tuin verlaten richting hun woning. Ik vroeg onmiddellijk aan Tony de buurman wat er scheelde gelet op het feit dat Boban het idee om een belgisch biertje te drinken zo had toegejuichd en nu ineens vertrok.
Tony deelde me mee dat hij zich onpasselijk voelde en hevige maagpijn had waardoor hij had besloten om huiswaarts te keren. Met ons vieren openden we dus een Brabantse Palm en nog voor we konden drinken ging de telefoon. Het bericht kwam binnen dat Boban ineen was gezakt net uit ons zicht en dat zijn zoon Nesha hem in allerijl naar het ziekenhuis bracht.
We liepen met zijn allen naar de woning van Boban waar we een huilende grootmoeder aantroffen en een totaal verraste jongste zoon Nemanja die niet eens op de hoogte was wat er gaande was om reden dat hij achter zijn computer zat op het ogenblik van de commotie en niets had gehoord.
We spraken af dat hij me zou telefoneren van zodra er nieuws was van Boban. Hooguit een half uur later belde Nemanja me op en toen ik hem onmiddellijk vroeg naar de toestand van Boban weende hij en zei hij dat zijn vader overleden was.
Om eerlijk te zijn was ik ook even van slag. Op dergelijke manier te worden geconfronteerd met de realiteit doet u toch even slikken.
Boban had tijdens de werken nog opgemerkt dat het gras er al zou staan tegen dat ik eind April naar Servië zou terugkeren. Evenzeer zou hij ervoor zorgen dat het terras zou zijn afgewerkt evenals de gemetste barbecue. Allemaal goed nieuws dus. Hij nodigde me zelfs uit om in Mei naar Zlatibor Mountain te gaan waar hij ook een optrekje had.
Wat er nu zal gebeuren nu deze man abrupt werd weggerukt van deze wereld is een raadsel.
Gisteren vrijdag werd de man al begraven. Het gaat hier inderdaad even anders als bij ons. De wet regelt dit ook trouwens en het is niet de gewoonte dat het stoffelijk overschot nog een week wordt opgebaard zodat het kan gegroet worden vóór de begrafenis.
Rond 12.00 uur vertrok ik met mijn buurman naar het kerkhof. Een oud gebouw, eóerder een gammele betonnen constructie met een plaats iets groter dan een klassieke autogarage waar de kist stond opgesteld en waar vrouw, kinderen en de broer van Boban de deelnemingen in ontvangst namen. De gekochte bloemen werden rond de kist gelegd en de familie werd gegroet. Daarna werd terug buitengegaan en werd er gewacht op de priester.
Zo'n 70-tal mensen waren verzameld toen de ceremonie werd ingeleid door de priester in aanwezigheid van zijn assistent. Afwisselend werd gezongen en luid gebeden en werd op aangeven van de priester, tot 30 keer het kruisteken gemaakt door de aanwezigen. Het bewieroken maakte eveneens deel uit van de ceremonie maar werd zowel rond de kist als naar de menigte toe gespreid.
Na het beëindigen van de gebeden werden alle jongelingen en vrijwilligers gevraagd om de bloemen van rond de kist te verzamelen en een stoet te vormen. Eens alle bloemen werden weggenomen van rond de kist werd de kist gedragen, gevolgd door de oudste zoon die een groot houten kruis droeg met de naam van zijn vader. Daarna volgde de rest van de menigte en zette de stoet zich in beweging richting graftombe.
Het valt op dat hier geen gangen worden gelaten tussen de rijen graven. Alle graven grenzen aan mekaar wat ertoe noopt om over de andere graven heen te lopen teneinde op uw bestemming te geraken. Nogal vreemd vond ik dit, maar goed. Ook dit is hier blijkbaar normaal.
De familie kocht een prachtig graf waar na een gebed door de priester, de kist langzaam via touwen naar beneden werd gelaten. Drie grote betonstenen door verschillende mensen gedragen sloten de kelder af. Daarna werd de grafzerk afgesloten met gelijke zwartmarmeren bladen. Alle bloemen en kransen werden bovenop de zerk gelegd en iedereen kon de plaats verlaten.
Bij de uitgang van het kerkhof stond echter nog familie ter beschikking om alle aanwezigen te voorzien van een soort notensnoep en een rakia of frisdrank. Iedereen nam een bolletje notensnoep, maakte een kruis en at het bolletje op. Daarna werd alles doorgespoeld met een drankje. Dit voorbeeld werd dan ook gevolgd. Pas daarna verliet iedereen het kerkhof.
Met de wagen zette ik de buurman af en werd ik verwacht ten huize Boban voor een rouwmaaltijd. Verschillende mensen stonden in de ruime voortuin verzameld en werd in buien van 15 personen telkenmale een maaltijd verzorgd. Ik wachtte tot de laatste groep uit beleefdheid en zo werd het 16.00 uur alvorens ik aan tafel kon.
Er werd gedronken op de nagedachtenis van Boban. Zijn foto stond in de hoek van de eetkamer opgesteld naast een brandende kaars. Daarna werd een vissoep opgediend; vervolgens een visschotel en koffie en gebak. Als afsluiter kwam de oudste zoon rond met een schotel waarop een grote klaargemaakte vis lag. Men vertelde me dat het eveneens een gebruik is om elk om beurten met zijn allen een klein stukje van de vis met de vingers te verwijderen en op te eten. Op aangeven van een verantwoordelijke van de familie werd iedereen bedankt en kon de woning worden verlaten. Men vertelde me dat het eveneens een gewoonte is om de plaats te verlaten zonder afscheid te nemen. Dit werd dan ook nauwkeurig opgevolgd maar gaf me ergens ook een eigenaardig gevoel.
Ik kan het nog altijd moeilijk vatten dat Boban er niet meer is. Hieronder plaatste ik zijn doodsbericht, een foto van het laatste werk dat hij hier heeft opgeknapt en uiteindelijk van zijn graftombe. Zo lang moet het dus duren. Op woensdag nog aan 't werk en de vrijdagmorgen al begraven. Slechts 51 jaar!
Boban we zullen je missen,
Als blijk van medeleven,
Martin
